Akıllı (Yönetilebilir) Şebekeler ve Elektronik Sayaçlar

2 52

Elektrik dağıtım işletmelerinde; İşletme yönetimi, planlama ve abone bilgi yönetimi açısından birçok sorunlar vardır. Mevcut durumda işletme ve elektrik dağıtımı konusunda veri eksikliği ile ölçme, değerlendirme ve müdahalelerde zaman kaybından dolayı verimlilik düşüktür. Bu sorunların giderilebilmesi için gerçek zamanlı veri ve yönetilebilir bir şebeke ile işletme verimlilikleri arttırılabilecek, ölçeklenebilir ve yönetilebilir bir sistem ile hem planlama hem de teknik kayıp ve kaçak elektrik analizleri yapılabilerek önlem alınması ve zamanında müdahale edilmesi ile verimlilik büyük ölçüde arttırılabilecektir. Bütün bu sorunların çözümü için şu anda en uygun yapı ise AKILLI ŞEBEKE yapısı ile çözülür görülmektedir.

Bir akıllı şebeke iki temel üzerine oturmaktadır;

a-) Ölçme ve değerlendirme

b-) Yönetme ve Yönlendirme.

Elektrik Dağıtım şirketlerinin hizmetlerinin yürütülmesinde en büyük ihtiyaç duyacakları bir sistem olan Akıllı (Yönetilebilir) Şebekeler ve Abone Bilgi Yönetim Sistemleri birbirlerinin ayrılmaz bir parçası olup, verimlilik için biri diğerinden ayrı düşünülemez.

Her dağıtım bölgesi için Akıllı şebeke sisteminin birçok faydası olmakla birlikte, tesis edilecek bu Akıllı Şebeke sisteminin her dağıtım bölgesi için yatırım geri dönüş süreçleri; bölgenin coğrafi yapısı, ulaşım imkânları, kaçak/kayıp oranları gibi nedenlerden dolayı farklı sürede olabilecektir.

Bu nedenle her dağıtım bölgesinin Akıllı şebeke kurulumu karar aşamasından önce ihtiyaçları ve analizlerini bölgeye özgün yapılandırmaları gerekir. Ayrıca bu konuda Kamu adına otorite olan kurumun talep ve şartları da analiz içinde mutlaka değerlendirilmesi şarttır.

İhtiyaçlar belirlenirken sistem içerisindeki informatik bilgi ve operasyon uygulamalarının ağırlıkları dengeli dağıtılmalı ve iletim hatları ile veri merkezinin mümkün olduğu kadar verimli kullanılması sağlanabilmelidir.

Akıllı şebeke sistemi tasarlanırken;

  1. Şebeke denetim ve yönetimi,
  2. Yük dağılımı ve Talep tahmini
  3. Arıza Yönetimi,
  4. Trafo ve/veya Fider otomasyonu
  5. Coğrafi Bilgi Sistemi (Envanter)
  6. Ekip ve Malzeme Yönetimi
  7. Sayaç Okuma
  8. Açma Kesme
İlginizi Çekebilir
1 - 3

hizmetleri bir biri ile entegre olmalı, Şebeke yönetimi ve müdahale esnasında can ve

mal güvenliği açısından mutlaka güvenilir denetim uygulanabilmeli, aksi halde çok üzücü sonuçlar olması kaçınılmaz olacaktır.

Şebeke Yönetimi

Geleneksel Şebeke Yönetimi                                     Akıllı Şebeke Yönetimi

Şebeke sadece fiziki olarak ve ait olduğu lokasyonda gözlemleme yolu ile veya 3.kişilerden gelen talep üzerine görsel olarak incelenebilir.. Sorumluluk bölgesindeki tüm şebeke bilgileri digital ortamda yer bağımsız olarak kullanıcının erişimine hazır, kullanıcı şebeke hakkında hem de gerçek zamanlı her bilgiye ulaşabilir.
Yük dağılımı sadece tahmin edilebilir. Şebeke bilgileri net olarak bilinmediği için teknik kayıp hesaplaması yapılamamaktadır. Şebeke üzerindeki, her faz için gerilim, akım, güç, frekans, cosØ değerler gerçek zamanlı olarak izlenebilecek. Şebeke bilgileri net olarak bilindiği için teknik kayıplar net olarak hesaplanıp gerekli önlemler alınabilir.
Şebekedeki arıza bilgileri genel olarak 3.kişiler tarafından işletmeye iletilir. Duruma göre uygun ekip arızayı gidermekle görevlendirilir, olay yerine ulaşan ekip arızaya müdahale eder veya ek ekipman talep eder, bu da zaman kaybı ve arıza müddetince o lokasyonda elektrik satılamaması demektir. Herhangi bir lokasyonda oluşan arıza bilgileri aynı anda şirkete kendiliğinden ulaşacak, arıza noktasındaki donanım bilgileri akıllı şebeke sisteminde olduğu için görevlendirilecek ekip buna göre gerekli malzeme ile müdahale noktasına ulaşacağı için hem zaman verimli kullanılmış olacak, hem de arıza kısa sürede giderileceği için elektrik satışı işlemi tekrar devam edecektir.
Trafo bölgelerinde operasyonlar genel olarak manuel olarak ve yerinde yapılmaktadır. Operasyonlar uzak erişim yolu ile merkez üzerinden yönetilir.
Genel olarak bir Coğrafi Bilgi Sistemi yokturEnvanter yaklaşık hesaplanır. Şebekeye bağlı ve şebeke kadar canlı bir Coğrafi bilgi sistemi mevcuttur, bu nedenle varlık yönetimi gerçekçidir.
Şebekedeki donanımların tam bir envanteri olmadığı içi, malzeme ve stok yönetimi geçmiş dönemlerdeki informatik bilgilere dayanır Şebeke bilgileri güncel olarak sistemde olduğu için malzeme, stok ve ekip yönetimi daha verimli olacaktır.
Enerji alış noktaları ile yüksek tüketimli bazı abonelerin sayaçları GPRS veya PSTN ile uzaktan okunabilir, fakat her görev bölgesi dahilinde toplam abone sayısının yaklaşık % 90 – %95  civarındaki abone sayaçlarını okumak için mutlaka sayaç noktasına gitmek ve genelde el terminalleri ile (GPRS’li veya GPRS’siz )okuma yapmak gerekir ki bu uygulamada insan kaynağı, zaman yönetimi ve veri hataları toplam olarak dağıtım şirketine büyük maliyetlere sebep olur. Akıllı şebeke ile entegre çalışabilen OSOS (Otomatik Sayaç Okuma Sistemi) sayesinde şebekeye bağlı tüm abonelerin sayaç bilgilerini uzaktan okuma imkanı vardır Bu yöntemle sadece faturaya esas tüketim bilgisi dışında tüketimle ilgili birçok veriyi almak mümkündür. Bu durumda ulaşım ve personel giderlerinden tasarruf edileceği gibi yüzbinlerce abone sayacı gün içerisinde okunarak gerçek kayıp kaçak oranı analizi de yapılabilecektir.
Müşteri enerjisini kapayıp açmak için abonenin sayaç mahalline gitmek gerekir. Abone sayaçlarının açma ve kesme işlemleri uzaktan yapılabilecektir.

   Sahadan, verilerin toplanmaya başladığı andan itibaren yapılan tüm çalışmalar güncel halde tutulmalı aksi halde kısa bir süre sonra elde edilen verilerin anlamsız kalması kaçınılmazdır, Verilerin güncel tutulabilmesi için ambar çıkış belgelerinin iş emrine bağlanması durumunda,  malzeme yönetimi ve ekip yönetimi ile şebeke bilgileri güncel olarak kalır ve bir işlemle birden fazla ölçeklenebilir sonuç alınmış olur, ayrıca asıl amaç olan projenin tamamı için ciddi bir altyapı oluşturulmuş olur.

Sistemin seçimi ve konfigürasyonu sırasında özellikle otomasyonda kullanılacak tüm aktif cihazların enerjisiz kalması ihtimali göz önünde bulundurularak yeterli alternatif beslenme imkânları sağlanmalı.

Uygulamada kullanılacak veri miktarı belirlenerek istenilen hıza uygun bant genişliğinde çift yönlü iletişim sağlayacak bir haberleşme protokolü seçimi önemlidir.

Uygulama seçilirken mevcut bir SCADA (Supervisory Control And Data Acquisition) yerine tam olarak Ülkemiz şartlarına ve işletme mantığına uygun bir Akıllı Şebeke projesi hazırlanmalıdır. Bu projenin analiz döneminde dağıtım şirketindeki ilgili tüm birimlerden katılım sağlanmalı, sabit ve parametrik seçenekler tam olarak ayrıştırılarak uygulamalarımızda sık, sık değişen oranlar ve uygulamaların ileride daha rahat güncellenmesi sağlanmalıdır.

 

 Coşkun Tezel

2 Yorum
  1. Tufan Bayram diyor

    Merhab Çoşkun Bey,
    size bir kaç sorum olacaktı cevaplayabilirseniz memnun olurum.

    1.) Dünya piyasasında veya Türkiye’de bluetooth üzerinden uzaktan okunabilen elektrik sayaçları varmı?
    2.) Bluethooth sadece optik göz üzerinden sayaç konfigurasyonu içinmi kullanıyor?
    3.) Türkiye’de RF (433MhZ, 868MHz, 915MHz, 2.4 GHz) üzerinden uzaktan okunabilen elektrik sayaçları varmı?
    4.) Bizim binaya yeni akıllı sayaçlar takıldı, optik göz üzerinden okuma birimine sayacın GPS koordinat datalarıda aktıldı, bu GPS dataları dağıtıcı şirketin ne işine yarıyor.

    Selamlar
    Tufan Bayram

    1. Sertaç Şamioğlu diyor

      Merhabalar,

      Coşkun Bey dönüş yapana kadar ben kısaca bildiklerimi paylaşayım;

      1- Bluetooth üzerinden yaygın bir kullanım söz konusu değildir.
      2- LAN ağlarında kullanımında söz konusu olabilir ancak daha bu alanda daha endüstriyel protokol ve teknolojiler tercih edilmektedir.
      3- Yaygın olmasa da yerli yabancı RF sayaçlar ile OSOS çözümleri ülkemizde denenmiştir ancak gürültü ve uygulama sorunlarından dolayı tercihi az olmaktadır.
      4-GPS bilgisini muhtemelen kesin yönetimi için almışlardır. Sayacınızın uzaktan okunması durumunda alınan veriler ile konum bilgisi eşleştirilerek işletme adına daha hızlı ve verimli sonuçlar yaratmaktadır.

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Paylaşımınız için teşekkür ederiz.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Sitemizdeki deneyiminizi iyileştirmek için kişisel veri politikamız doğrultusunda çerezler kullanıyoruz. Sitemize giriş yaparak çerez kullanımını kabul etmiş sayılıyorsunuz. Çerezler ve politikamız hakkında daha fazla bilgi alın. Kabul Ediyorum Daha fazlası