Elektrik Dağıtımı ve Sayaç Otomasyonu

0 68

   Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 10.04.2011 tarih ve 27901 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak Yürürlüğe giren “Otomatik Sayaç Okuma Sistemlerinin Kapsamına ve Sayaç Değerlerinin Belirlenmesine İlişkin usul ve esaslar “  başlığı altında Otomatik Sayaç Okuma Sistemi kurulumu kapsamı, usul ve esasları belirlenmiş,

            Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 04.10.2011 sayılı tarih ve 28105 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren  “OSOS (otomatik sayaç okuma sistemi) kapsamına dahil edilecek sayaçların, haberleşme donanımının ve ilave teçhizat ve altyapının asgari teknik özellikleri”  belirtilmiştir.

          Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 31.12.2011 tarih ve 28159 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 3584/16 sayılı “OTOMATİK SAYAÇ OKUMA SİSTEMLERİNİN KAPSAMINA VE SAYAÇ DEĞERLERİNİN BELİRLENMESİNE İLİŞKİN USUL VE ESASLARDA YAPILAN DEĞİŞİKLİK” tebliği,                Bugüne kadar elektrik enerjisinin ekonomik seviyede stoklanması başarılamamıştır, fakat tüketimi, müşteri sayacında kaydedilmiş ve faturalanmamış her bir kwh enerjiyi bir çeşit verimsiz stok veya vadeli satış diye görmek mümkündür, ayrıca tüketildiği halde sayaç tarafından  kaydedilemeyen  tüketim (kaçak elektrik) ise Dağıtım şirketinin bir çeşit ürün firesidir ki bu iki yönetim zafiyeti ise her Dağıtım şirketi için bir kabustur.

            Bu iki yönetim hatasının oluşmasını engellemek için temel işlem, ölçümlerin doğru ve hızlı şekilde yapılması esastır.

            Aylık 100.000.000 kwh enerji alan bir dağıtım firmasının sayaç okuma ve ölçü devresine gerekli önem vermediği durumlarda oluşabilecek her %1 lik kaçak enerji miktarı

1.000.000 kwh eder ki bunun da maddi değeri Ocak-Mart 2012 dönemi mesken abonesi fonsuz net kwh satış fiyatı 0,16109 ile çarpımı sonucunda aylık 161.090,00 Tl.lik bir kayıp demektir, bu kaçak oranının % 5 olduğu düşünürse aylık 805.450,00 Tl.lik bir maddi kayıp kaçınılmaz olacaktır.

            Bütün bu olumsuzlukların önüne geçmek için Elektrik ticaretinde, Ölçü devreleri (sayaçlar, akım ve gerilim trafoları), açma/kesme ve şebeke denetimi ölçeklenebilir ve sürekli olmalıdır.

            Mevcut durumda elektrik abonelerinde bulunan iki tür elektrik sayacı bulunmaktadır.

  1. Elektromekanik (analog) sayaçlar.
  2. Elektronik sayaçlar.

Elektromekanik sayaçlar ya sadece aktif veya sadece indüktif veya kapasitif reaktif tüketimleri zaman dilimleri ve yük profili gibi ayrıntılar olmadan sadece toplam tüketim kwh olarak kaydedebilmektedir.

            Oysa elektronik sayaçlar;

a)      Zaman dilimlerine göre tüketim,

b)      Yük profili,

c)      Klemens kapağı açılması bilgisi,

d)     Pil durumu bilgisi,

e)      Her fazda ayrı ayrı olmak üzere enerji kesinti bilgilerini,

f)       Faz sırası bilgileri

g)      Voltaj bilgileri,

h)      Sayacın gerçek zaman saati bilgileri,

i)        İndüktif ve Kapasitif reaktif ölçümleri,

İlginizi Çekebilir
1 - 4

tek sayaç üzerinde görebilmek mümkündür.

2000 model ve üstü üç fazlı elektronik sayaçlarda uzaktan haberleşme için RS 232 veya RS485 haberleşme üniteleri mevcuttur, bunun yanında her elektronik sayacın optik portundan yukarıda sayılan bilgiyi alabilme imkânı bulunmaktadır.

            Mevcut durumda bu elektronik sayaçlardan GPRS (General Packet Radio Services ) ,PSTN (Public Switched Telephone Network)  veya RF (Radio Frequency)  protokolleri üzerinden veri alma yöntemleri uygulanmaktadır, ayrıca bu protokoller üzerinden çift yönlü iletişim kurulabilmektedir.

            Bütün bunlara ilave olarak PLC (Powerline Communication), Enerji Hatları üzerinden haberleşme imkanları ile bir merkezden elektrik sayaçlarına erişmek tüketim bilgisi almak veya açma/kesme yapmak mümkün olmaktadır.

                Türkiye’de elektrik abonelerinde aktif olarak kullanılan yaklaşık 30.000.000 adet elektrik sayacı mevcuttur, bu sayaçların yaklaşık % 30’luk bölümü elektromekanik tip sayaçlardır, Mevcut ölçü ve ayarlar kanununa göre damga yılı 10 yılı dolduran sayaçların bakıma alınarak yeniden damgalaması zorunluluğu vardır ki bu da genel olarak bu elektromekanik sayaçları kapsamaktadır. Bu sayaçların bakımı sırasında aboneler lehine maddi avantaj sağlanması durumunda bu sayaçların otomasyona uygun sayaçlarla değiştirilmesi ile bir avantaj sağlanmış olacaktır. Bu otomasyona uygun elektrik sayaçlarının asgari teknik özellikleri yukarıda belirtilen EPDK yönetmeliğinde belirtilmiştir.

            Otomasyon projesi kapsamında dikkate alınması gereken en önemli husus mevcut elektronik sayaçlardan (EPDK tebliğine uygun olanlar) mümkün olduğu kadar faydalanarak otomasyon sistemi kurulması olmalıdır. (EPDK’nın 27.12.2011 tarih ve 3584/16 sayılı kararının 5. maddesinde Dağıtım şirketleri “Dağıtım şirketleri tarafından yeni kurulacak olan OSOS kapsamına en az yarısı yerli üretim olmak üzere en az altı farklı marka sayacın dahil edilebilir olması esastır.” hükmü ile sayaçlar konusunda tekelleşmeyi önlerken, diğer taraftan yerli üretimi de teşvik etmektedir.

            Ayrıca Enerji piyasası Düzenleme Kurulunun 10.04.2011 tarih ve 27901 sayılı

Resmi Gazetede yayınlanan “ OTOMATİK SAYAÇ OKUMA SİSTEMLERİNİN KAPSAMINA VE SAYAÇ DEĞERLERİNİN BELİRLENMESİNE İLİŞKİN USUL VE ESASLAR”  tebliğinin 6.maddesi 3.fıkrasında belirtilen OSOS’a dahil edilecek sayaçların ve gerekli teçhizatın teknik özelliklerinin EPDK’nın 27.12.2011 tarih ve 3584/16 sayılı kararı

gereğince 01.03.2012 tarihine kadar Dağıtım Şirketlerinin İnternet sayfasında yayınlanması hükmü getirilmiştir.

 Bugün özellikle GPRS ve PSTN teknolojisi ile marka bağımsız olarak RS232 veya RS485 haberleşme portlu elektronik sayaçlar uzaktan okunabilmektedir.

Sayaç otomasyonunun dağıtım şirketlerine kazandırdıklarını genel olarak üç başlık altında incelemek mümkündür.

  1. İşgücü kazanımı
  2. Zaman yönetimi
  3. Sağlıklı ölçüm

Ortalama büyüklükte bir ilde yaklaşık 300.000 adet aktif olarak elektrik kullanan

müşteri olduğu düşünülürse bu müşterilerin sayaç endekslerinin alınması yaklaşık 30 gün sürmektedir. Bu iş için istihdam edilecek personel sayısı açma kesme elamanları da dahil olmak üzere 50 kişiden aşağı olamaz. Bu personellerin iş programı çerçevesinde ilgili lokasyona ulaştırılması geri alınması, araç gereç gideri tamamen ortadan kalkacaktır.

            Bir dağıtım bölgesinde müşterilere ait elektrik sayaçlarının mevcut yöntemle yaklaşık 30 günde okunabilmektedir, oysa uzaktan okuma sistemi ile bu süreç toplamda bir gün içinde tamamlanmış olacaktır. Faturaların abonelere ulaştırılması konusuna gelince günümüzde yoğun olarak uygulanmaya başlanan e-fatura uygulaması ile bir miktar abonenin faturaları bu sisteme dahil edildiği zaman geri kalan faturaların dağıtılması, sayaç okuyup fatura dağıtma işleminden çok daha kısa sürede tamamlanacaktır.

            Diğer önemli konu ise hepsinden daha önce gelen sağlıklı ve hızlı ölçüm ile dağıtım şirketinin kendi ticari performansını daha net ölçümleyebilecektir. Dağıtım şirketlerinin enerji alış noktasındaki elektrik sayaçlarının tüketimleri her ayın son günü gece 24.00 itibari ile değerlendirilirken, alınan bu elektriğin son kullanıcı olan abone sayaçlarının tüketim değerleri ise ortalama 30 günlük bir zaman dilimine yayılmış olarak alınabildiği için hiçbir zaman alış ve satış miktarını tam olarak oranlamak mümkün değildir. Bu nedenle her zaman kaçak/kayıp oranları yaklaşık olarak hesaplanabilmektedir. Müşteri sayaçlarının da alış sayaçları gibi bir gün içinde okunabilmesi durumunda hem alış satış oranı daha gerçekçi olacak, ayrıca özellikle trafo lokasyonu bazında kaçak oranları net olarak gözlemlenebilecektir.

Bunun yanında sahada sayaç okuma işlemi sırasında hatalı okuma işlemi tamamen

ortadan kalkacağı gibi, birçok dağıtım bölgesinde yıllardır yıkılan, veya fonksiyonunu kaybetmiş ve şu anda kullanılmadığı halde Dağıtım şirketlerinin abone portföyünde aktif abone gibi görünerek gerçek sayaç okuma performansının ölçülmesini engelleyen ve istatistiki olarak hatalı veri üretilmesine sebep olan uygunsuz durum ortadan kalkarak şirketlerin net abone sayıları belirlenmiş olabilecektir.

            Çift yönlü haberleşen bir sistemle operasyonel yönetim sağlanarak Sayaçların açma/kesme işlemleri uzaktan yapılabileceği için tahakkuk/tahsilat oranları daha makul seviyelere çıkacak,

Coşkun Tezel

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Paylaşımınız için teşekkür ederiz.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Sitemizdeki deneyiminizi iyileştirmek için kişisel veri politikamız doğrultusunda çerezler kullanıyoruz. Sitemize giriş yaparak çerez kullanımını kabul etmiş sayılıyorsunuz. Çerezler ve politikamız hakkında daha fazla bilgi alın. Kabul Ediyorum Daha fazlası